The Corner

The Corner

cropped-Logo_round_grey-background.png

ကမ္ဘာ

ကမ္ဘာ့စာရေးကြီးနေရာ

The Economist August 2026 မဂ္ဂဇင်းပါ Al Capone would recognise today’s world order. That’s not good ဆောင်းပါးကို ပြန်ဆိုသည်။ ကုလသမဂ္ဂကြီး ဘာလို့အခုထိရှိနေသေးတာလဲ။ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ် သက်တမ်းနှစ်ကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်အပြီး ရာထူးက ထွက်ရမယ့် ၂၀၂၆ ဒီဇင်ဘာလ မတိုင်ခင် အတွင်းရေးမှူးချုပ် အသစ် ရွေးရတော့မယ့်အချိန်မှာ ဒီမေးခွန်းက အချိန်ကိုက်ပါ။ ယှဉ်ပြိုင် မယ့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ခုနစ်ဦးမှာ ဘယ်သူပဲ နိုင်နိုင် နိုင်တဲ့သူက ဒုစရိုက်ဂိုဏ်းဆန်ဆန်လှုပ်ရှားနေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ရင်ဆိုင်ရမှာပါ။ ခယဝပ်တွားမလုပ်တဲ့ နိုင်ငံတွေကို အပြစ်ပေးမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တဲ့ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ ပူတင်ဟာ လူမိုက် ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်တွေ ပုံပေါက်နေပါတယ်။ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေက နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွေ […]

ကမ္ဘာ့စာရေးကြီးနေရာ Read More »

ညီအစ်ကိုမသိတသိ ကမ္ဘာကြီးနှင့် လမ်းပြ မီးအိမ်ရှင် နှစ်ဦး

ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးအောင်သန့်ကို သတိရမိပါတယ်။ သံအမတ်ကြီးက ကိုဗစ်ကာလ မတိုင်ခင် အတော်စောစောကတည်းက ပြောခဲ့တာပါ။ “ဒီကနေ့ ကမ္ဘာကြီးက ပထမကမ္ဘာစစ်နဲ့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြားက ကြားကာလနဲ့ တူနေတယ်ကွ။ နိုင်ငံတကာ စနစ်ဟောင်းက ပြိုကျသွားပြီ၊ စနစ်သစ်ကလည်း ပီပီပြင်ပြင်မရှိ။ တတိယ ကမ္ဘာစစ် တောင် ဖြစ်သွားနိုင်တဲ့ အခြေအနေမျိုးပါ” တဲ့။ ဟုတ်ပါ တယ်။ ဒီကနေ့ ကမ္ဘာကြီးဟာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ကုလသမဂ္ဂကို ဗဟိုပြုတဲ့ နိုင်ငံတကာ စနစ်ဟောင်းက ပြိုကျနေပေမယ့် စနစ်သစ်က ဘယ်ဆီနေမှန်းမသိ၊ မရေမရာ လမ်းပျောက်နေတဲ့ ကာလပါ။ ညီအစ်ကို မသိတသိ ကမ္ဘာကြီးလို့ ပြောရမှာပါ။ ဒီလိုကာလမှာ နိုင်ငံငယ်နဲ့ နိုင်ငံလတ်တွေအတွက် အနာဂတ် ခြေလှမ်းဟာ မှန်းဆဖို့ ခက်ခဲသလို အန္တရာယ်လည်း များလှပါတယ်။ အားပြုရမယ့်

ညီအစ်ကိုမသိတသိ ကမ္ဘာကြီးနှင့် လမ်းပြ မီးအိမ်ရှင် နှစ်ဦး Read More »

ယုန်လိုပြေးသော ဆိုဗီယက်နှင့် လိပ်လိုနှေးသော တရုတ်

ယုန်နဲ့လိပ် အပြေးပြိုင်တဲ့ ပုံပြင်ကို မကြားဖူးတဲ့သူ ဆိုတာ ရှိမယ် မထင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ယုန်နဲ့လိပ် အကြောင်း ပြောချင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တွေးမိတာလေးတွေ ပြောချင်လို့ပါ။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုလဲခါနီးမှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွေကို တက်သုတ်ရိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဂိုဘာချော့ဗ်က ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှာ အာဏာရခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော် အမြစ်တွယ်နေတဲ့ စနစ်တစ်ခုကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ဆိုတာ ဧဝရက်တောင်ထိပ်ကို တက်ရတဲ့ အလုပ်မျိုးပါ။ ဘရက်ဇညက် (Brezhnev) လက်ထက် (၁၉၆၄-၁၉၈၂) နှစ် ၂၀ နီးပါးကာလမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို မသိချင်ယောင်ဆောင် လျစ်လျူရှုခဲ့ပါတယ်။ တချို့သော ပညာရှင်တွေက

ယုန်လိုပြေးသော ဆိုဗီယက်နှင့် လိပ်လိုနှေးသော တရုတ် Read More »

ဦးတိုး – ဦးမိုး လက်ဖက်ရည်ဝိုင်း (၁၄)

ကြောင်းရာစုံစုံ နိုင်ငံတကာ ဇာတ်ခုံ ဦးမိုး – ကိုတိုးရေ ခရီးရောက်မဆိုက် မေးရဦးမယ်။ ဟို သမ္မတ ထရမ့် နိုင်ပြီ၊ နိုင်ပြီလို့ အော်နေတဲ့ အမေရိကန် – အီရန် ဇာတ်လမ်း ဘယ်ရောက်သွားပြီလဲဗျ။ ကျန်ခဲ့တဲ့ အပတ်ကတော့ နှစ်ဦးသဘောတူ လက်မှတ်တွေ ဘာတွေ ထိုးကြလို့ဆို…။ ဦးတိုး – ကိုမိုးကလည်း သူနိုင်ပြီဆိုတိုင်း ကိစ္စတစ်ခုက ပြီးသွားပြီမဟုတ်တာလည်း သိနေလျက်သားနဲ့ဗျာ။ နောက်ဆိုရင် ကိုမိုး သူမဟုတ်တဲ့ အခြားသူ နောက်တယောက်က ပြောလာရင် ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများတယ်ဆိုတာသာ မှတ်ထားလိုက်ပေတော့ဗျာ။ ကဲ ကျွန်တော်တို့လည်း တစ်ခါတလေတွေ့ကြတာ ဒီဇာတ်လိုက်ကြီး အကြောင်းပဲ ပြောဖြစ်နေတယ်။ ဒီတစ်ခါတော့ ကျွန်တော်တို့ ခေါင်းစဥ်ပြောင်းကြရအောင်။ ဦးမိုး – ဟဲ ဟဲ ကိုတိုးပြောတာလည်း ဟုတ်ပါတယ်ဗျာ။

ဦးတိုး – ဦးမိုး လက်ဖက်ရည်ဝိုင်း (၁၄) Read More »

ဘောလုံးကလုံးတယ်၊ ပထဝီ နိုင်ငံရေးက ရှုပ်ထွေးတယ်၊ ကမ္ဘာ့ဖလားက…

၁၉၃၄ ခုနှစ်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အီတလီကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲရဲ့ ဆီမီးဖိုင်နယ်နဲ့ ဗိုလ်လုပွဲ နှစ်ပွဲစလုံးမှာ ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့ ဆွီဒင်လူမျိုး လူငယ်ဟာ အီတလီ အာဏာရှင် မူဆိုလီနီနဲ့ ညစာအတူစားရင်း တကယ်ပဲ တွေ့ဆုံခဲ့တာလား။ ပြီးတော့ သူဟာ အိမ်ရှင်အသင်းဘက်ကနေ ဘက်လိုက်ပေးဖို့ သဘောတူပြီး အီတလီအသင်း ပြိုင်ပွဲမှာ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲနိုင်အောင် လမ်းခင်းပေး ခဲ့တာလား။ ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေအထောက်အထား မရှိသေးတဲ့ ကောလာဟလတွေဟာ ယနေ့ထက်တိုင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲဟာ စတင်ပေါ်ပေါက်လာကတည်းက ပြဿနာတွေ၊ အရှုပ်တော်ပုံတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ ရတာပါ။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဥရုဂွေးနိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတုန်းက ဘောလုံးကွင်းကြီးဟာ ပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ ကျင်းပဖို့ အချိန်မီ အဆင်သင့် မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီပြိုင်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့

ဘောလုံးကလုံးတယ်၊ ပထဝီ နိုင်ငံရေးက ရှုပ်ထွေးတယ်၊ ကမ္ဘာ့ဖလားက… Read More »

ဦးတိုး – ဦးမိုး လက်ဖက်ရည်ဝိုင်း (၁၃)

သူရဲ့ အဂတိ ဦးမိုး – ဟာ… ကိုတိုး။ ပျောက်နေပါလားဗျ။ ခင်ဗျား မလာတာနဲ့ ကျုပ်လည်း တစ်ယောက်တည်း စကားမပြောရလို့ ဗိုက်ထဲမှာ လေတွေပြည့်နေပြီ ဟား… ဟား… ဟား…။ ဒါနဲ့ ဘာတွေနဲ့ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေလို့လဲဗျ။ အခါတွင်းကတည်းက ပျောက်နေလိုက်တာ။ ခရီးသွားနေတာလား။ ဦးတိုး – မဟုတ်ပါဘူး ကိုမိုးရ။ နွေတစ်တွင်းလုံးမှာ ပူလွန်းလို့ မုန့်လေပွေလို ဖြစ်နေတဲ့ အိမ်ခေါင်မိုး တွေကို ပြုပြင်ရသေးတယ်။ ဒါက ခင်ဗျားတို့လို တိုက်ခန်းမှာနေတဲ့သူတွေ မသိသေးတဲ့ ခြံနဲ့ အိမ်နဲ့ နေတဲ့လူတွေရဲ့ ရာသီပေါ် ပုံမှန်အလုပ်တစ်ခုပေါ့။ ဒီလိုမှ မလုပ်ရင် မိုးဦးလေဦး မိုးကြမ်းကြမ်း လေကြမ်းကြမ်းမှာ မိုးထားတဲ့ သွပ်ပြားတွေ လွင့်ကုန်မယ်။ မဟုတ်ရင်လည်း နွေရာသီ ပူတဲ့အချိန်

ဦးတိုး – ဦးမိုး လက်ဖက်ရည်ဝိုင်း (၁၃) Read More »

အဆင်မပြေတဲ့ သူတို့အတွဲ

အပြန်အလှန် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှုနေရာကို ယူထားလို့မရနိုင်ပါဘူး တစ်ခါတစ်ခါ ပြောခဲ့ကြတယ် အထူးသဖြင့်ကတော့ သမ္မတ ထရမ့် ပေါ့။ အမေရိကနဲ့ တရုတ်ဟာ အခုအချိန်မှာ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံဖြစ်နေပြီ ကမ္ဘာကို ဦးဆောင်နေတဲ့ စုံတွဲ ဆူပါပါဝါ နိုင်ငံတွေပဲဆိုတဲ့စကားပါ။ အဲဒါ အင်မတန်ညံ့တဲ့ စိတ်ပျက်စရာ အတွေးအခေါ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဦးသောခေါင်းဆောင်က သူ့ရဲ့မဟာမိတ်နိုင်ငံတွေကို အလွယ်တကူလှည့်စားနိုင်တဲ့သူ အသုံးချခံရုပ်သေးရုပ်လို သဘောထားပြီးဆက်ဆံတယ်။ ဒါ့ပြင် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ကမ္ဘာကြီးရဲ့ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို အထောက်အကူပြုခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကို တစ်စစီပြိုကွဲသွားအောင် ဖျက်ဆီးပစ်နေတယ်။ တခြားနိုင်ငံကြီးတစ်ခုကလည်း သူ့ရဲ့အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကို ဗိုလ်ကျစိုးမိုးနေပြီး သူကိုယ်တိုင် တင်းမာမှုလျှော့သွားအောင် ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေက ပဋိပက္ခတွေကို ဖြေရှင်းပေးတာမရှိဘဲ ပိုပြီးဆိုးဝါးလာအောင် ဖန်တီးနေတယ်။ ပိုဆိုးတာက ဒီနှစ်နိုင်ငံဟာ နည်းပညာနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ စပ်လျဉ်းလို့

အဆင်မပြေတဲ့ သူတို့အတွဲ Read More »

လင်းယုန်နေရာ နဂါး မလာ

၂၀၂၆ မေလထုတ် The Economist Magazine ပါ The gutting of USAID has left a void China will not fill ကို ပြန်ဆိုသည်။ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ်တွေကို အကူအညီအပေးဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ “ပြည်ကြီးခင်” ဆိုတဲ့ အဖွဲ့ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှာ မြန်မာပြည်မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၅ခုနှစ် အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက် ဖြတ်တောက်မှုခံရအပြီး တစ်လအတွင်းမှာ ပြည်ကြီးခင်ဟာ အဖွဲ့ရဲ့ သက်တမ်းအကြာဆုံး ဝန်ထမ်း ၁၄ ယောက်ကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ HIV ဝေဒနာရှင်များနဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာလက်တွဲခဲ့ပြီး ဝေဒနာရှင်တွေနဲ့ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသူတွေပါ။ မကြာခင်မှာဘဲ အင်အားပြင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်လိုက်တဲ့အခါ အအေးပေး စနစ်တွေ အားလုံးထိခိုက်သွားပြီး

လင်းယုန်နေရာ နဂါး မလာ Read More »

အားကစား၊ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ နိုင်ငံရေး 

ဘောလုံး ဝါသနာအိုးများဟာ ဘောလုံးပွဲကိုသာ အရူးအမူး စိတ်ဝင်စားကြတာပါ။ ကျန်တဲ့ နိုင်ငံရေး၊ ကမ္ဘာ့အရေးတွေကိုလည်း စိတ်ဝင်စားကောင်းဝင်စား ကြပါလိမ့်မယ်၊ ဘောလုံးနဲ့တော့ လာမရောနဲ့လို့ အများစုက ဆိုကြပါ လိမ့်မယ်။ ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ထက်မှာ လတ်တလော နေရာယူထားတဲ့ အမေရိကန်နဲ့ အီရန် စစ်ရေး အခြေအနေတွေ ကြောင့် အမေရိကန် သမ္မတ ထရမ့်က ကမ္ဘာ့ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FIFA) ကို ဒီနှစ် ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲမှာ ခြေစစ်ပွဲအောင်ခဲ့တဲ့ အီရန် အသင်းနေရာမှာ ခြေစစ်ပွဲ မအောင်ခဲ့တဲ့ အီတလီ အသင်းကို အစားထိုးဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။ ဒီလို အစားထိုးဖို့ အကြံပြုချက်အပေါ် အီတလီပရိသတ်တွေကြားမှာတော့ ရှက်ကိုးရှက်ကန်းဖြစ်တာနဲ့ စိတ်မဝင်စားတာ မျိုးတွေ ရောထွေးနေပါတယ်။ အီတလီ မီဒီယာတွေကလည်း ဒီလိုအကြံပြုချက်မျိုးက အရင်ကလည်း

အားကစား၊ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ နိုင်ငံရေး  Read More »

ဒေါ်နယ်ထရမ့်အတွက် မှားခဲ့တဲ့ အီရန်စစ်ပွဲ

တကယ်တော့ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ဆင်နွှဲခဲ့တဲ့ အီရန်စစ်ပွဲဟာ တွက်ကိန်းမှားခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲလို့ပဲ ဆိုရမယ်။ နှစ်လကျော် ကြာမြင့်လာပြီဖြစ်တဲ့ ဒီစစ်ပွဲရဲ့ ဂယက်ကို အမေရိကန်နဲ့တကွ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအားလုံးက ခံစားနေရပြီဖြစ်တယ်။ လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မငြိမ်သက်မှုက စတင်တဲ့ စီးပွားရေး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုကို အာရှနိုင်ငံတွေသာမက အမေရိကန်ကလည်း ခံစားနေကြရပြီဖြစ်တယ်။ အမေရိကန်မှာ အခုဆိုရင် ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ တစ်စတစ်စ ကြီးမြင့်လာပြီဖြစ်တယ်။ စစ်ကြီးက ပြီးပြီလားဆိုရင် မပြီးသေးပါဘူး။ မပြီးတဲ့အပြင် ဒီစစ်ကို ဘယ်လို အဆုံးသတ်ရမလဲ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ထွက်ပေါက်ရှာမရသေးဘဲ ပိတ်မိနေဆဲပါ။ တကယ်တော့ အီရန်စစ်ပွဲဟာ ထရမ့်အတွက် မှားခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲပါ။ ဗင်နီဇွဲလားခေါင်းဆောင် မာဒူရိုကို အလစ်အငိုက် ဖမ်းဆီးနိုင်သလိုမျိုး အီရန်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေကို ဖယ်ရှားလိုက်ရင် အစိုးရအပြောင်းအလဲတစ်ရပ် (Regime Change) လုပ်နိုင်မယ် ယူဆခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ တွက်ချက်မှုတွေ မှားခဲ့တဲ့အပြင်

ဒေါ်နယ်ထရမ့်အတွက် မှားခဲ့တဲ့ အီရန်စစ်ပွဲ Read More »