The Corner

The Corner

cropped-Logo_round_grey-background.png

အတွဲ (၃၂)

ပုတ္တောဝါဒ နှင့်ကျွန်တော်

တစ်နေ့က အိပ်ရာဘေးကစာအုပ်ပုံကိုရှင်းဖြစ်တဲ့အခါ အောက်ဆုံးကထွက်လာသည့်စာအုပ်လေးက ပုတ္တောဝါဒပျို့ဋီကာ။ မည်သည့်အချိန်ကတည်းက ဖတ်မည်ဟုကြံစည်ထားမှန်းမမှတ်မိ။ စိတ်ထဲမှာ “အင်း ဒါလေးပြန်ဖတ်ကြည့်ဦးမှပါ” ဟု မှတ်မှတ်ရရရှိရန် တခြားစာအုပ်တွေကိုရွှေ့လိုက်ပြီး ထိုစာအုပ် တစ်အုပ်တည်းသာ ချန်ထားလိုက်သည်။ ယနေ့ ကျောင်းသင်ခန်းစာများကမည်သို့ရှိမည်မသိ။ ပုတ္တောဝါဒပျို့မှာ အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင် သတ္တမတန်းပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ဖြစ်သည်။ ပုတ္တောဝါဒဆိုသည်ကား လူငယ်လူရွယ်များမည်သို့ပညာရှာရမည်ကို လမ်းညွှန်ထားသော ပျို့အမျိုးအစားကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးစိုးလှိုင်ရေးသည့် ဋီကာစာအုပ်တွင် ကဗျာတွင်သာမက စကားပြေဖြင့် ပြန်ရေးပြထားသဖြင့် ပထမတွင် ကဗျာများကိုကျော်ကာ စကားပြေများကိုသာဖတ်မိသည်။ ထိုသို့ ကဗျာများကိုကျော်ဖတ်ပါသော်လည်း မြင်နေရသဖြင့် သတိတစ်ချက်ထားလိုက်မိသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမရည်ရွယ်ချက်ကိုဖျောက်ပြီး စကားပြေကိုဆက်မဖတ်ဖြစ်တော့ဘဲ ကဗျာကိုပြန်ဖတ်မိသွားသည်။ ပုတ္တောသည် သားကိုဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ ထိုအတူ ကဗျာထဲတွင် သားဆိုသည့်အသုံးအနှုန်းကို ထည်လဲသုံးသွားသည်ကိုတွေ့လိုက်ရသည်။ သို့ဖြင့် ဘယ်နှမျိုးတောင်သုံးသွားသလဲဆိုသည်ကို စိတ်ဝင်စား သွား၍ လိုက်ရှာမိသည်။ ပုတ္တောဝါဒ လင်္ကာပုဒ်ရင်း ၂ တွင် […]

ပုတ္တောဝါဒ နှင့်ကျွန်တော် Read More »

ကာရန်မညီ တေးမပီလည်း ဤစာကို ရေးချင်လို့ (၁၀)

စာရေးဆရာကြီး ကျွန်တော်ရဲ့ စာပေဗျူဟာ အပြောင်းအလဲ ဒီခေတ်မှာ ဘယ်နားသွားသွား၊ ဘယ်သူ့ဆီကပဲကြားကြား “ဗျူဟာ၊ ဗျူဟာ” နဲ့ ဗျူဟာသံတွေ ညံလို့နေတာ တောမင်္ဂလာဆောင်မှာ  ကာလသားတွေ အရက်မူးပြီး   အသံပြဲကြီးတွေနဲ့သီချင်းဆိုကြလို့ပေါ်ထွက်လာတဲ့ လော်စပီကာသံထက်တောင် ကျယ်လောင်လို့နေပါသေးတယ်။ လမ်းထိပ်ကကွမ်းယာဆိုင်ကစလို့ Facebookပေါ်က “အောင်မြင်ရေးဆရာကြီး”တွေအထိ နှုတ်ခမ်းမွေး တလှုပ်လှုပ်နဲ့  ဗျူဟာ အကြောင်း  စကားဖောင်ဖွဲ့နေကြတာပါ။ ဒီမနက် လမ်းထိပ်က ဒေါ်လေးစိန် မုန့်ဟင်းခါးဆိုင်သွားပြီး စာနာစိတ်အပြည့်နဲ့ မုန့်ဟင်းခါးပွဲကို ကြည့်လိုက်မိတယ်။ ပြီးတော့… “ဒီနေ့တော့ ငါးဖယ်တုံးတွေက တော်တော်လေး စိတ်မကောင်းစရာ ဖြစ်နေတယ် ဒေါ်လေးစိန်ရေ၊ ကြည့်ရတာ အာဟာရ ချို့တဲ့နေတဲ့ ပုံပဲ” လို့ ကျွန်တော် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး စလိုက်တဲ့အခါ… ဒေါ်လေးစိန်က ယောက်မကြီးကို ဓားပြတိုက်မယ့် ဓားမြှောင်လို ခပ်တင်းတင်းကိုင်၊ မျက်မှောင်ကြီးကြုတ်ပြီး ချက်ချင်းဆိုသလို

ကာရန်မညီ တေးမပီလည်း ဤစာကို ရေးချင်လို့ (၁၀) Read More »

အိန္ဒိယဟာသ

အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ဆစ်ခ်လူမျိုးစာရေးဆရာ ကွတ်ရှ်ဝမ့်ဆင်းရ်1 (၁၉၁၅-၂၀၁၄) ၏ Indian Humour ကိုပြန်ဆိုသည်။ အမေရိကန်စာရေးဆရာ လီးဆီးဂဲလ်ရဲ့ “ရယ်မောခြင်းကအရေးကြီးတယ်” စာအုပ်ဖတ်ရကာမှ ကျုပ်တို့အိန္ဒိယတိုင်းသားတွေမှာ ရှေးခေတ်ဟောင်းကနေ ဒီကနေ့အထိ လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ဆောင်လာတဲ့ ဟာသအစဉ်အလာကြီးရှိမှန်းသိရသဗျ။ ကျုပ်တို့ဘိုးဘေးဘီဘင်တွေက သူတို့ရဲ့ဘုရင်တွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေကို တယ်ကလိထိုးခဲ့ကြသကိုး။ အဲသလိုအရေးပါတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေကို မယားကြီး မယားငယ်တွေရဲ့ ကြိုးဆွဲခံနေရသူတွေ၊ ဇနီးမယားတွေက ဒူးမနာသားတွေထုတ်လုပ်ပြီး သူတို့ရဲ့ခေါင်းပေါ်ကိုအတင်ခံနေရသူတွေအဖြစ် လှောင်ပြောင်ခဲ့ကြသတဲ့။ ပြီးတော့ ကျုပ်တို့မှာ ဘာဘဲလ်, တီနာလီ၊ ရာမန်၊ ဂိုပေါလ်ဘိုးလို နန်းတွင်းပျော်တော်ဆက်တွေရှိသလေ။ သူတို့အလုပ်က သူတို့သခင်ထုတ်တဲ့ ဉာဏ်စမ်းပုစ္ဆာကိုပြေလည်အောင်ဖြေရှင်းရတာလည်းရှိရဲ့။ တခြားသခင်တွေရဲ့ အကြံပေးတွေ ပျော်တော်ဆက်တွေနဲ့ အပြိုင်နွှဲရတာလည်းရှိရဲ့။ သူတို့ရဲ့ ဟာသ ဇဝနဉာဏ်နဲ့ ပြက်လုံးတွေက သိပ်ထူးထူးကဲကဲကြီးတော့မဟုတ်ပေဘူး။ သို့ပေမဲ့ ဒီကနေ့အထိ သူတို့ဉာဏ်စမ်းပုစ္ဆာတွေ ဟာသတွေကို လူတွေကတန်ဖိုးထားကြတုန်း။

အိန္ဒိယဟာသ Read More »

စာရေးဆရာနှင့်စာရေးစရာ

သမုဒယ အနုအလှတွေရဲ့နောက်ကွယ်မှာ သံယောဇဉ်အမျှင်တန်းပြီး ရှည်လျားတဲ့ ရာသက်ပန်ချစ်ခရီးလမ်း ဟာ ဖြောင့်တန်း နိုင်ပါ့မလား။ မြင်မြင်ချင်းချစ်မိတယ်ဆိုတာ ကို ဖူးစာလို့သတ်မှတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့လည်း အချစ်ဆိုတာ ကြိုတင် ပြင်ဆင်စရာမလိုဘူးတဲ့လား။ ချစ်ခြင်းအစ မျက်စိက လို့ပြောကြတယ်။  မြင်မြင်ချင်း ချစ်တာနှင့် ချစ်ခြင်းအစ မျက်စိကဆိုတာ အဓိပ္ပာယ်ချင်း မကွဲပြားလှပါဘူး။ ဘာပဲပြောပြော ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု မပါတဲ့ ဘာကိစ္စမဆို အလွဲလွဲ အချော်ချော်ဖြစ်ဖို့ သေချာသလောက်ပါပဲ။ မြင်မြင်ချင်း ချစ်မိပြီး တစ်ဇွတ်ထိုးစုံလုံးကန်းတာကို ချစ်ခြင်းမေတ္တာ အစစ်အမှန်လို့ ယူဆပါသလား။ လျှပ်ပေါ်လော်လီတဲ့ အချစ်ဟာ လျှပ်စီးလက်သလို ပျက်ပြယ်တတ်ပါတယ် ။ ရုတ်တရက်တော့ အချစ်ဆိုတာ အပြစ်မှန်သမျှကို ဖုံးကွယ်လေ့ရှိတယ်။ ဒါကလည်း အချိန်အကြာကြီး မဖုံးကွယ်ထားနိုင်ပါဘူး။ အပြစ်မြင်လာတဲ့ တစ်နေ့ ချစ်တဲ့စိတ်တွေ တစ်စတစ်စ လျော့နည်း လာရာက

စာရေးဆရာနှင့်စာရေးစရာ Read More »

အဖြူအမည်း မသဲကွဲတဲ့ ဂရိရှေးဟောင်းပုံပြင် တစ်ပုဒ် သို့မဟုတ် The Odyssey

ဟိုတုန်းက ခေတ်ကာလတစ်ခုမှာသာ ဆိုရင် Christopher Nolan ရဲ့ The Odyssey ရုပ်ရှင်ဟာ အမေရိကန်တွေ အကြိုက်တွေ့ပြီး ဂုဏ်ပြုခံရမယ့် “ကွန်ဆာဗေးတစ်” တွေရဲ့ အမြင်ကို ထင်ဟပ်နေတဲ့ ရုပ်ရှင်တစ်ကား ဖြစ်နေမှာပါ။ ဂရိရှေးဟောင်း ကဗျာဆရာ Homer ရဲ့ The Odyssey ကဗျာကြီးကို ဒါရိုက်တာ နိုလန်ရဲ့ ရိုက်ကူးပုံဖော်ချက်ဟာ ကာလတို အတွင်းမှာ ငွေကြေး အကျိုးအမြတ်များစွာ ဖြစ်ထွန်းခဲ့ပေမယ့် အစဉ်အလာတွေကို ချိုးဖောက်လိုက်တဲ့အခါ မမျှော်လင့်တဲ့ တုံ့ပြန်ချက်တွေ  အကျိုးဆက်ဆိုးတွေ ကြုံနေရပါတယ်။ ဟောလိဝုဒ် သရုပ်ဆောင် မက်ဒေမွန်က ပါးနပ်တဲ့ ရှေးဟောင်း ပုံပြင်ထဲက ဇာတ်ကောင် အိုဒေးဆပ် အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားပြီး အိုဒေးဆပ် ဟာ ထရိုဂျန် (Trojan) မြင်းရုပ်ကြီးရဲ့ လှည့်ကွက်နဲ့

အဖြူအမည်း မသဲကွဲတဲ့ ဂရိရှေးဟောင်းပုံပြင် တစ်ပုဒ် သို့မဟုတ် The Odyssey Read More »

မျှတတဲ့ ဆက်ဆံရေး

လုပ်ငန်းခွင်ဆက်ဆံရေးကို ကောင်းမွန်အောင်တည်ဆောက်ဖို့ကြိုးစားရာမှာ မျှတမှုရှိတဲ့ဆက်ဆံရေးတစ်ရပ်၊ သမာသမတ်ကျတဲ့ဆက်ဆံရေးတစ်ရပ်ဖြစ်အောင်တည်ဆောက်တာက အရိုးရှင်းဆုံးနဲ့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်း တစ်ရပ်ဖြစ်ပါတယ်။ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမားဆိုတာက တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုနေကြရတာပါ။ ဝန်ထမ်းတွေက ထိုက်သင့်တဲ့လူနေမှု အဆင့်အတန်းတစ်ရပ်နဲ့နေနိုင်ဖို့အတွက် သင့်တင့်မျှတတဲ့ လုပ်ခလစာကို လိုချင်ကြတယ်။ အလုပ်ရှင်ဘက်ကကျတော့လည်း ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်တာတွေ၊ ဝန်ဆောင်မှုပေးတာတွေအတွက် ဝန်ထမ်းလိုတယ်။ တစ်ဖက်ကိုတစ်ဖက် အပြန်အလှန်လိုအပ်နေကြတဲ့အခြေအနေတစ်ခုမှာ၊ တစ်ဖက်မရှိရင် တစ်ဖက်က ရပ်တည်လို့မရနိုင်တဲ့အခြေအနေတစ်ခုမှာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို ကောင်းကောင်းမွန်မွန် တည်ဆောက်ထားနိုင်ကြရင် လူသာဓုခေါ်၊ နတ်သာဓုခေါ်တဲ့အနေအထားမျိုး ရောက်နိုင်တာပေါ့။ နှစ်ဦးနှစ်ဘက်ဆက်ဆံရေးမှာ အလုပ်ရှင်အနေနဲ့ သင့်တင့်မျှတအောင်ဆက်ဆံတာမျိုး၊ သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေနဲ့အညီ၊ အလုပ်ရှင်-အလုပ်သမားသဘောတူစာချုပ်မှာဖော်ပြထားတဲ့အချက်တွေနဲ့အညီဆက်ဆံ တာမျိုးကို လိုလားကြတယ်။ စာချုပ်တွေပျက်ပြယ်သွားတာမျိုးကို မလိုလားကြဘူး။ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေ၊ ချုပ်ဆိုထားတဲ့ စာချုပ်တွေအပေါ်ပဲ လိုက်နာနေရုံနဲ့ပြီးသလားဆိုတော့ မပြီးသေးဘူး။ အလုပ်ရှင်နဲ့ အလုပ်သမားကြားမှာ စာရွက်စာတမ်းနဲ့ချရေးမထားပေမဲ့၊ ဒီလိုဒီလိုတွေလေးစားလိုက်နာကြစတမ်းလို့ နှုတ်ကကြိုပြောမထားကြပေမဲ့ အပြန်အလှန်

မျှတတဲ့ ဆက်ဆံရေး Read More »

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ အတွက် အေအိုင် ဖွံ့ဖြိုးရေး အနီးမြင် အဝေးမြင်

အေအိုင် ခေါ် ဉာဏ်ရည်တုဟာ တဖြည်းဖြည်း ထိုးဖောက်လာတာနဲ့အမျှ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသမှာ အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ အလုပ်သမား နှစ် ဘီလီယံလောက်အတွက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အပြောင်း အလဲတွေ ဘာဖြစ်လာမယ်ဆိုတာ ခပ်ဝါးဝါး ဖြစ်နေပါသေးတယ်။ နာမည်ကြီး အေအိုင်တွေဖြစ်တဲ့ ချက်ဂျီပီတီ (ChatGPT)၊ ဂျန်မနိုင် (Gemini)၊ ကလော့ (Claude) အစရှိတဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်ပြီး လူတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုများနေတဲ့ ဉာဏ်ရည်တု ဝန်ဆောင်မှုတွေကို နေ့စဥ် အလုပ်ခွင်တွေမှာ အသုံးများလာကြပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေက အေအိုင်တွေကို အီးမေးတွေ အကြမ်း ပြင်ခိုင်းတာ၊ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းတွေကို ထုတ်ခိုင်းတာ၊ အခြား ဘာသာကနေ ကိုယ့်ရဲ့ မိခင် ဘာသာ စကားကို ဘာသာပြန်ခိုင်းတာနဲ့ ကိုယ်ပြင်ဆင်ရမယ့် ဆွေးနွေး တင်ပြချက်တွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မွမ်းမံ ပြင်ဆင်ခိုင်းတာ အစရှိသဖြင့်ပေါ့။ ဒီနည်းအားဖြင့်

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ အတွက် အေအိုင် ဖွံ့ဖြိုးရေး အနီးမြင် အဝေးမြင် Read More »

အမေရိကန်အတွက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းက နောက်ထပ် စစ်ပွဲမျက်နှာစာ

အီရတ်နိုင်ငံအပေါ်  ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်ရေးအတွက် အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ ယှဉ်ပြိုင် အားထုတ် နေကြတယ်လို့ နိုင်ငံတကာ အကဲခတ်သူတွေက သုံးသပ်ထားကြတာတွေ့ရတယ်။ စာရှုသူ အားလုံး သိကြတဲ့အတိုင်း အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ဟာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် အပြင်းအထန် ယှဉ်ပြိုင်နေကြပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာ အီရတ်နိုင်ငံ ပိုင်နက်အတွင်းမှာ နှစ်နိုင်ငံအကြား နောက်ထပ် ပြိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာနေတာ တွေ့ရတယ်။ စာရွက်စာတမ်းတွေအရတော့ အမေရိကန်က အသာစီးရနေပုံပဲ။ အီရတ်ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် ‘အလီ အယ်လ်-ဇိုင်ဒီ’ ဟာ သူ့ရဲ့  ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ်အတွက် အီရန်ထက် ဝါရှင်တန်ကို သွားဖို့ ဦးစားပေး ရွေးချယ်ခဲ့တာတွေ့ရတယ်။ အရင်က ရှီအာ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ မတူဘဲ မစ္စတာ ဇိုင်ဒီဟာ အစ္စလာမ် ဘာသာဝင် တစ်ဦးမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အစိုးရနဲ့ ကန်ထရိုက်စာချုပ်တွေ ချုပ်ဆိုပြီး

အမေရိကန်အတွက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းက နောက်ထပ် စစ်ပွဲမျက်နှာစာ Read More »

စင်္ကာပူ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့် ဘာလဲ၊ ဘယ်လဲ

ဒီမိုကရေစီ နဲ့ မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ဟာ ဒွန်တွဲလို့ နေတယ်။ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်မရှိဘဲ ဒီမိုကရေစီ ရှိတယ်လို့ ပြောလို့မရဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ်။ အာဏာရှင် နိုင်ငံတွေမှာကတော့ ရှင်းတယ်။ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့် မရှိဘူး။ သတင်းအချက်အလက် တိုင်းဟာ အစိုးရ အာဘော်ပဲ။ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့် မရှိသလို လွတ်လပ်တဲ့ မီဒီယာတွေလည်း မရှိဘူး။ သိပ်မကြာသေးခင်က စင်္ကာပူတရားရုံး တစ်ရုံးက နာမည်ကျော် Bloomberg သတင်းဌာနကို အသရေ ဖျက်မှုနဲ့ လျော်ကြေး စင်္ကာပူဒေါ်လာ (၄၆၀၀၀၀) ပေးဖို့ အမိန့်ထုတ်လိုက်တယ်။ ဒီအမှုမှာ တရားလို တွေက စင်္ကာပူ ဝန်ကြီးနှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ရှန်မူဂမ် နဲ့ တန်ဆီးလန်တို့ပါ။ ရှန်မူဂမ်က အမျိုးသား လုံခြုံရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးနဲ့ တရားရေးဝန်ကြီးဟောင်းဖြစ်ပြီး

စင်္ကာပူ မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့် ဘာလဲ၊ ဘယ်လဲ Read More »

USAID မုန်တိုင်းအပြီး တစ်နှစ်အကြာ

The Economist magazine ပါ Dana Zartner ၏ ဆောင်းပါးကို ထုတ်နုတ် ပြန်ဆိုသည်။ အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက်ဖြတ်တောက်မှုအပြီး ငါးလအကြာ ၂၀၂၅ခုနှစ် ဇွန်လမှာ ဖနွမ်းပင်အခြေစိုက် အမေရိကန်သံရုံး အဖွဲ့ဟာ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရတာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံ နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘောဒီးယား ဘက်က စိတ်ညစ်နေကြပါတယ်။ ရှုပ်ထွေးတဲ့ သမိုင်းတစ်လျှောက် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးဟာ ကောင်းလိုက် ဆိုးလိုက်ဖြစ်နေပေမယ့် အခုလို ဘာသတင်းစကားမှ မပေးဘဲ အကူအညီတွေကို ရုတ်တရက် ရပ်ပစ်လိုက်တာမျိုးတော့ အရင်က မရှိခဲ့ဘူးပါ။ ကမ္ဘောဒီးယား မှာရှိတဲ့ အမေရိကန် အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ယောက်က “ကမ္ဘောဒီးယား အရာရှိတွေက အဓိကအလှူရှင်ဖြစ်တဲ့ USAID ရဲ့ အကူအညီတွေ ရပ်တန့်မှုကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေအတွက် အခက်အခဲ တွေကို

USAID မုန်တိုင်းအပြီး တစ်နှစ်အကြာ Read More »