The Corner

The Corner

cropped-Logo_round_grey-background.png

KIDD

KIDD

ကမ္ဘာ့စာရေးကြီးနေရာ

The Economist August 2026 မဂ္ဂဇင်းပါ Al Capone would recognise today’s world order. That’s not good ဆောင်းပါးကို ပြန်ဆိုသည်။ ကုလသမဂ္ဂကြီး ဘာလို့အခုထိရှိနေသေးတာလဲ။ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ် သက်တမ်းနှစ်ကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်အပြီး ရာထူးက ထွက်ရမယ့် ၂၀၂၆ ဒီဇင်ဘာလ မတိုင်ခင် အတွင်းရေးမှူးချုပ် အသစ် ရွေးရတော့မယ့်အချိန်မှာ ဒီမေးခွန်းက အချိန်ကိုက်ပါ။ ယှဉ်ပြိုင် မယ့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ခုနစ်ဦးမှာ ဘယ်သူပဲ နိုင်နိုင် နိုင်တဲ့သူက ဒုစရိုက်ဂိုဏ်းဆန်ဆန်လှုပ်ရှားနေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ရင်ဆိုင်ရမှာပါ။ ခယဝပ်တွားမလုပ်တဲ့ နိုင်ငံတွေကို အပြစ်ပေးမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်တဲ့ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ ပူတင်ဟာ လူမိုက် ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်တွေ ပုံပေါက်နေပါတယ်။ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေက နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွေ […]

ကမ္ဘာ့စာရေးကြီးနေရာ Read More »

USAID မုန်တိုင်းအပြီး တစ်နှစ်အကြာ

The Economist magazine ပါ Dana Zartner ၏ ဆောင်းပါးကို ထုတ်နုတ် ပြန်ဆိုသည်။ အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက်ဖြတ်တောက်မှုအပြီး ငါးလအကြာ ၂၀၂၅ခုနှစ် ဇွန်လမှာ ဖနွမ်းပင်အခြေစိုက် အမေရိကန်သံရုံး အဖွဲ့ဟာ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရတာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံ နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘောဒီးယား ဘက်က စိတ်ညစ်နေကြပါတယ်။ ရှုပ်ထွေးတဲ့ သမိုင်းတစ်လျှောက် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးဟာ ကောင်းလိုက် ဆိုးလိုက်ဖြစ်နေပေမယ့် အခုလို ဘာသတင်းစကားမှ မပေးဘဲ အကူအညီတွေကို ရုတ်တရက် ရပ်ပစ်လိုက်တာမျိုးတော့ အရင်က မရှိခဲ့ဘူးပါ။ ကမ္ဘောဒီးယား မှာရှိတဲ့ အမေရိကန် အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ယောက်က “ကမ္ဘောဒီးယား အရာရှိတွေက အဓိကအလှူရှင်ဖြစ်တဲ့ USAID ရဲ့ အကူအညီတွေ ရပ်တန့်မှုကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းတွေအတွက် အခက်အခဲ တွေကို

USAID မုန်တိုင်းအပြီး တစ်နှစ်အကြာ Read More »

အာရှ မဟာမိတ်များနဲ့ အမေရိကန်

The Economist magazine ပါ “America’s secretary of war pulls his punches on China” ဆောင်းပါးကို ပြန်ဆိုသည်။ စင်္ကာပူမှာ နှစ်စဉ်ကျင်းပတဲ့ ရှန်ဂရီလာ ဆွေးနွေးပွဲမှာ နိုင်ငံတကာက ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူ တွေ၊ အကဲဖြတ်သူတွေ တွေ့ဆုံလေ့ရှိရာမှာ အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတွေကလဲ တက်ရောက် ပြီး အမေရိကန်ရဲ့ အာရှ မူဝါဒ ကိုတင်ပြခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ကြာခဲ့ပါပြီ။ မနှစ်က ဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက် စကားပြောခဲ့တုန်းက အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပူပူနွေးနွေး ပိ ဟက်ဆက်ရဲ့ လုပ်သက် က ၄ လ စွန်းစွန်းပဲ ရှိပါသေးတယ်။ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ စိတ်ကူး စိတ်သန်းတွေကို

အာရှ မဟာမိတ်များနဲ့ အမေရိကန် Read More »

လက်နက်လား၊ လာမယ် … ကြာမယ် 

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တစ်ကမ္ဘာလုံးကို လက်နက်ရောင်းလာတာ ကြာပါပြီ။ ၂၀၂၁ နဲ့ ၂၀၂၅ အကြား သူ့ရဲ့ လက်နက်ရောင်းအားဟာ ရုရှား၊ တရုတ် နဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တို့ စုစုပေါင်းရောင်းအားကို ကျော်လွန်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးလက်နက်အရောင်းအဝယ်ရဲ့ ၄၂% ထိ ရောက်သွားပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အမေရိကန်ရဲ့ ဥရောပကို လက်နက်ရောင်းအားဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ၂၁၇% မြင့်တက်သွားပါတယ်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲပြီးတဲ့နောက် ဥရောပနိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ လက်နက်အင်အားကို အမြန်ဆုံး ပြန်လည် တည်ဆောက်ကြရာမှာ အမေရိကန်တိုက်လေယာဉ်တွေ၊ ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေ၊ တာဝေးပစ်ဒုံးပျံတွေအပေါ်မှာ ပုံအောလာကြပါတယ်။ ယခုလက်ရှိအခါမတော့ ဥရောပနိုင်ငံတွေမှာ အဝယ်သမားတွေအနေနဲ့ နောင်တရတဲ့ခံစားချက်တွေ ရှိလာပါတယ်။ အီရန်စစ်ပွဲနဲ့ တိုင်ပတ်နေတဲ့ အမေရိကဟာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတင်ပို့မှုတွေ နောက်ကျနိုင်ကြောင်း ဝယ်လက်ဖြစ်တဲ့ ဥရောပနိုင်ငံတွေကို အသိပေးလာပါတယ်။ ယခု တင်ပို့နေသည့်

လက်နက်လား၊ လာမယ် … ကြာမယ်  Read More »

လင်းယုန်နေရာ နဂါး မလာ

၂၀၂၆ မေလထုတ် The Economist Magazine ပါ The gutting of USAID has left a void China will not fill ကို ပြန်ဆိုသည်။ အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးငယ်တွေကို အကူအညီအပေးဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ “ပြည်ကြီးခင်” ဆိုတဲ့ အဖွဲ့ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှာ မြန်မာပြည်မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၅ခုနှစ် အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက် ဖြတ်တောက်မှုခံရအပြီး တစ်လအတွင်းမှာ ပြည်ကြီးခင်ဟာ အဖွဲ့ရဲ့ သက်တမ်းအကြာဆုံး ဝန်ထမ်း ၁၄ ယောက်ကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ HIV ဝေဒနာရှင်များနဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာလက်တွဲခဲ့ပြီး ဝေဒနာရှင်တွေနဲ့ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသူတွေပါ။ မကြာခင်မှာဘဲ အင်အားပြင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်လိုက်တဲ့အခါ အအေးပေး စနစ်တွေ အားလုံးထိခိုက်သွားပြီး

လင်းယုန်နေရာ နဂါး မလာ Read More »

သမ္မတများ၊ စစ်များ

အရပ်သား အမေရိကန်သမ္မတတွေရဲ့ တာဝန်တွေထဲမှာ Commander in Chief (စစ်ဦးစီးချုပ်) တာဝန်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ အမေရိကန် ကြည်းတပ်၊ လေတပ်၊ ရေတပ် အားလုံးဟာ အရပ်သားသမ္မတရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အမေရိကန်သမ္မတ အဆက်ဆက် စစ်ပွဲတွေနဲ့ ကြုံရတဲ့အခါ Commander in Chief အနေနဲ့ ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ခဲ့ကြလဲဆိုတာကို စုဆောင်းတင်ပြထားပါတယ်။ သမ္မတတွေရဲ့ အထုပ္ပတ္တိ မဟုတ်ပါ။ စစ်အတွင်းကာလ သူတို့ရဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ စစ်အပေါ် သဘောထား စတာတွေဖြစ်ပါတယ်။ အခုလက်ရှိ အမေရိကန်ဆင်နွှဲနေတဲ့ စစ်ပွဲမှာ ရှေးယခင်က သမ္မတကြီးတွေ၊ Commander in Chief တွေများ ဗျူဟာချ ကွပ်ကဲကြရင် ဘယ်လိုတွေများ ပြောင်းသွားမလဲ တွေးကြည့်မိပါတယ်။ ဂျော့ချ်ဝါရှင်တန် (၁၇၈၉ – ၁၇၉၇) “သစ္စာတရားနဲ့ တရားမျှတမှုကို နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ကျင့်သုံးပါ။

သမ္မတများ၊ စစ်များ Read More »

မင်နီးယားပိုးလစ်စ်၊ စိန့်ပေါလ် က မပြီးသေးသော ပန်းချီကား

ဖေဖော်ဝါရီလထဲကို ဝင်လာပြီမို့လို့ မင်နီးယားပိုးလစ်စ်နဲ့ စိန့်ပေါလ်တို့မှာ နှင်းထုကြီး အရည်ပျော်စပြုလာပါပြီ။ အလားတူပဲ ရီနီဂွဒ်နဲ့ ပရစ်တီတို့ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရ သေဆုံးမှုကြောင့် လူထုအုံကြွမှု အကြီးအကျယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ဖေဖော်ဝါရီလထဲမှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရရဲ့ အလျှော့ပေးလာမှုကို စတင်မြင်တွေ့ရပါတယ်။ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က I.C.E အဖွဲ့ဝင်အင်အားကို လျှော့ချဖို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့မှာ အမိန့်ပေးလိုက်ပြီး I.C.E အဖွဲ့ဝင်တွေ စတင်ထွက်ခွာသွားကြကာ အခုတော့ အင်အား ၅၀၀ ခန့်သာ မင်နီးယားပိုးလစ်စ်နဲ့ စိန့်ပေါလ်မှာ ကျန်ပါတော့တယ်။ အင်အား ၂,၀၀၀ နဲ့ ၃,၀၀၀ ကြား အသုံးပြုပြီး ၂ လကြာ စစ်ဆင်ရေးရဲ့ အဆုံးသတ်ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ စစ်ဆင်ရေးဟာ မြို့ပေါ်ကနေ ဆင်ခြေဖုံးနေရာတွေကို ရောက်သွားတယ်လို့ အချို့အကဲခတ်တွေက ဆိုပါတယ်။ နယ်ခြားဘုရင်ကြီးလို့ နာမည်ကျော်တဲ့

မင်နီးယားပိုးလစ်စ်၊ စိန့်ပေါလ် က မပြီးသေးသော ပန်းချီကား Read More »

I.C.E ရဲ့ ကျည်ဆန် ထရမ့်ကိုမှန်

ဗီဒီယိုကို မြင်လိုက်လိုက်ရခြင်းမှာ သမင်တစ်ကောင်ကို ခွေးအတွေ ဝိုင်းဆွဲနေ ကြတဲ့ Animal Planet ထဲက မြင်ကွင်းလို့ ထင်လိုက်မိပါတယ်။ သေချာကြည့်တော့မှ လူတစ်ယောက်ကို ယူနီဖောင်းဝတ် အခြား လူခြောက်ယောက်လောက်က ဝိုင်းဆွဲထိုးနှက်နေကြတာပါ။ အဲဒီလူ လဲကျ သွားခါနီးမှာ သေနတ်သံ ၁၀ ချက်လောက် ကြားလိုက်ရပြီး ဝိုင်းအုံနေတဲ့ယူနီဖောင်းဝတ်တွေက ပစ္စတိုတွေ အသင့်အနေအထားနဲ့ တဖြည်းဖြည်း နောက်ကို ဆုတ်သွားချိန်မှာ ခုနလူက ပက်လက်လန် လဲကျနေတာကို တွေ့လိုက်ရပါ တယ်။ ဘေးနားက အသံတွေမှာ “နင်တို့ဘာလုပ်တာလဲ၊ နင်တို့ ဘာလုပ်လိုက်ကြတာလဲ” ဆိုတဲ့အသံ တွေကြားနေရပါတယ်။ အစကနေ ပြန်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ ခေါင်းစွပ်ဆောင်းထားတဲ့ လူတစ်ယောက်က ဖုန်းကို လက်တစ်ဖက် နဲ့ကိုင်ရင်း ဗီဒီယိုရိုက်နေပါတယ်။ ကျန်လက်တစ်ဖက်က လာနေတဲ့ကားကို ဆက်လာဖို့ လက်ပြနေပါ တယ်။

I.C.E ရဲ့ ကျည်ဆန် ထရမ့်ကိုမှန် Read More »

Good အရေးအခင်း

မင်နီယားပိုးလစ်စ်နဲ့ စိန့်ပေါ မြို့ညီနောင်ဟာ မင်နီဆိုးတား ပြည်နယ်ထဲမှာ ရှိပါတယ်။ မင်နီဆိုးတားဆိုတာ ရေကန်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ရှိတဲ့မြေ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ အဲဒီကန်ကြီးတွေထဲမှာ နာမည်ကျော် မစ္စစ္စပီမြစ်ကြီး မြစ်ဖျားခံရာ ကန်ကြီးလည်းပါပါတယ်။ ကနေဒါနဲ့ ထိစပ်နေတဲ့ မြို့ညီနောင် မင်နီးယားပိုးလစ်စ် နဲ့ စိန့်ပေါတို့ဟာ နိုင်ငံရပ်ခြားက ဒုက္ခသည်တွေကို ခိုလှုံခွင့်ပေးပြီး နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုတဲ့နေရာမှာ နာမည်ကျော်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ လောက်မှာဆိုရင် မြန်မာပြည်က ပြောင်းရွှေ့ အခြေချ လာတဲ့ ကရင် မိသားစု ၆,၀၀၀ လောက်ရှိပါတယ်။ အခြေချ နေထိုင်သူတွေထဲမှာ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံက ဆိုမာလီလူမျိုးတွေ လည်းများပါတယ်။ မကြာသေးခင်က ဆိုမာလီယာ အမျိုးသမီး တစ်ယောက် ပြည်နယ်လွှတ်တော်မှာ အမတ်ဖြစ်လာပြီး ရွေးကောက်ခံရတဲ့ စိန့်ပေါ မြို့တော်ဝန် ဆိုရင် လည်း

Good အရေးအခင်း Read More »

DRAGON ခံတွင်း DONALD ဆင်း

၂၀၂၅ ခုနှစ်ထဲမှာ အသံအကျယ်ဆုံးက သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပါ။ သမ္မတ ဒီကရီ အမိန့်တွေကို အတွဲလိုက် ထုတ်ပြန်ပြီး သူ့ရဲ့ ပစ်မှတ်တွေကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ပစ်ခဲ့ပါတယ်။ အီလွန်မတ်စ်က်ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ပြည်ထောင်စု အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားကြီးကို ဖြိုခွဲဖို့ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ “Liberation Day” မှာ ကုန်သွယ်ခွန် စည်းမျဉ်းတွေ ပြန်ဆွဲခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးတွေ ဖြစ်စေသလို စစ်ပွဲတွေနဲ့လည်း ခြိမ်းခြောက် ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အကျိုးအမြတ်အရဆုံးသူက တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင်းဖျင် ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒီနှစ်ထဲမှာ ထရမ့်က ကုန်သွယ်ခွန်ကို လက်နက် အဖြစ် အသုံးချပြီး တိုးလျှိုးလာအောင် ကြိုးစားခဲ့တာကို တရုတ်ဘက်က ကောင်းကောင်းခုခံနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အသာစီးရသွားတဲ့ ရှီက အမေရိကန်ဟာ ဘယ်လောက်အထိ သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေအပေါ်  မှီခိုနေရကြောင်း

DRAGON ခံတွင်း DONALD ဆင်း Read More »